751. Watykan

Bazylika św. Piotra na Watykanie, najświętszy kościół katolicki, reprezentacyjny kościół papieży, miejsce największych uroczystości kościelnych i cel pielgrzymek, zbudowany nad grobem św. Piotra jako trzynawowa, renesansowo-barokowa bazylika na planie krzyża łacińskiego z kopułą ponad głównym ołtarzem. Stoi na miejscu bazyliki starochrześcijańskiej, wybudowanej około 326-344 przez cesarza Konstantyna i zburzonej 1506 roku. Wnętrze bazyliki mieści wiele cennych dzieł średniowiecznej, renesansowej i barokowej sztuki. Wymiary bazyliki to 211,5 m długości, długość nawy poprzecznej 137,5 m., wysokość kopuły 119 m, a jej średnica 42 m. Bazylika św. Piotra jest obecnie drugim pod względem wielkości chrześcijańskim kościołem po bazylice w Yamoussoukro na Wybrzeżu Kości Słoniowej (1989).

750. Watykan

Wzgórze Watykańskie, na którym znajdują się Bazylika i Plac św. Piotra, swoją nazwę zawdzięcza prawdopodobnie kapłanom etruskim, którzy mieli głosić w tym miejscu przepowiednie zwane vaticini. Dziś wzgórze to stanowi cały obszar najmniejszego państwa świata - Państwa Kościelnego. Państwo to zajmuje powierzchnię 44 ha, a na jego ludność składa się około 1000 mieszkańców. Jego głową jest Papież. Znanym obiektem jest też Kolumnada Berniniego. Plac otoczony jest kolumnadą, która jest dziełem znakomitego architekta Giovanni Berniniego. Wykonano ją z wapienia zwanego trawertynem. W czterech rzędach ustawiono 284 kolumny. Każda z kolumn ma 13 m wysokości. Kolumnada ma piękną, symboliczną wymowę - wyobraża ramiona Chrystusa, który przygarnia każdego człowieka w objęcia Kościoła. Innym zadaniem tej idealnie symetrycznej budowli ma być wywoływanie złudzenia optycznego, że fasada Bazyliki św. Piotra jest smuklejsza i węższa niż w rzeczywistości. W bruku placu (nieopodal fontann) umieszczono dwa ciemne kamienie. Są to tzw. centra kolumnady. Przyglądając się z tych miejsc kolumnadzie, dostrzeżemy jedynie kolumny pierwszego rzędu - pozostałe kryją się dokładnie za nimi. Na zwieńczeniu kolumnady umieszczono 140 posągów świętych. Pośród świętych papieży, biskupów, doktorów Kościoła, męczenników i zakonników znajduje się jeden Polak - dominikanin św. Jacek Odrowąż. 

749. Watykan

Plac św. Piotra jest jednym z największych i najpiękniejszych placów miejskich na świecie. W odbywających się tam uroczystościach liturgicznych uczestniczą rzesze wiernych z całego świata. Na wybrukowanej płycie placu może zmieścić się od 350 do 400 tys. osób. Wchodzący na plac pielgrzym często nie zdaje sobie sprawy, że przekracza granicę dwóch państw. Watykan od Republiki Włoskiej oddziela jedynie namalowana na bruku biała linia. Choć Bazylikę, wieńczącą ją kopułę, plac oraz otaczającą go kolumnadę budowano przez przeszło 120 lat, to niektóre elementy zabudowy pochodzą nawet z I wieku. Tworzą spójną pod względem artystycznym, harmonijną całość i są zaliczane do cudów światowej architektury.

748. Watykan

Bazylika św. Piotra jest ogromnym kościołem budowanym przez przeszło 120 lat, postawionym nad skromnym grobem. Do roku 1990 Bazylika była największą tego typu budowlą na świecie. Kamieniem węgielnym pod jej budowę był grób męczennika Piotra. Sława miejsca pochówku przyciągała rzesze pielgrzymów, aż w końcy cesarz Konstantyn zadecydydował o wzniesieniu kościoła w tym miejscu. 

746. Watykan

Bazylikę św. Piotra zaprojektował na początku XVI wieku Bramante, lecz ukończył ponad wiek później, dokonując znacznych zmian, Carlo Maderno. W rezultacie bazylika zawiera elementy stylu renesansowego i barokowego. Jest to najważniejsza świątynia Kościoła katolickiego, która zastąpiła sypiącą się budowlę wzniesioną przez Konstantyna na początku IV wieku, w miejscu, gdzie znajdował się grób św. Piotra, nic więc dziwnego, że przyciąga niezmiennie tłumy zwiedzających i pielgrzymów. Pod względem rozmiarów świątynia przoduje wśród większości kościołów. Zgodnie z koncepcją Bramantego, miała być zbudowana na planie krzyża greckiego, z wysoką kopułą nad skrzyżowaniem naw, lecz po śmierci mistrza odstąpiono od jego planów. Wrócił do nich dopiero sędziwy już wtedy Michał Anioł, gdy objął funkcję głównego architekta. Zdążył nawet wznieść podstawę kopuły, ale umarł wkrótce potem. Carlo Maderno przejął kierownictwo prac w 1605 roku i dokonał, z polecenia papieża Pawła V, radykalnej zmiany założeń, porzucając ideę krzyża greckiego. Uznano, że kościół na planie krzyża łacińskiego jest bardziej praktyczny, bo łatwiej pomieści liczne kongregacje. W rezultacie jednak zmiana planu bazyliki wpłynęła niekorzystnie na widok z placu na kopułę.

744. Watykan

Ogrody Watykańskie to zespół ogrodowy w Watykanie. Na ogród, który znajduje się w pobliżu kompleksu kościelno - pałacowego składa się wiele gatunków roślinności - wielowiekowe drzewa czy rzadkie kwiaty pochodzące z odległych kontynentów. Kompleks ogrodowy składa się, poza tym z alei, w pobliżu których znajduje się mnóstwo najwymyślniejszych fontann (np. fontanna z Galeonem - zmniejszony model XVII-wiecznego statku, strzelający z dział strumieniami wody). Na terenie kompleksu znajduje się także 2-hektarowy las. W Ogrodach znajduje się również dom letni i tarasy widokowe, a na jego terenach rozsiane są liczne kapliczki i groty (m.in. zbudowana na wzór prawdziwej grota Matki Boskiej z Lourdes, podobizna Matki Boskiej Jasnogórskiej, Madonny z Fatimy i z Gwadelupy). Ogrody Watykańskie nie były dostępne dla turystów zwiedzających Watykan aż do czasów Piusa XII.

741. Watykan

Pietà watykańska – rzeźba Michała Anioła powstała w latach 1498-1500 i znajdująca się w Bazylice Św. Piotra. Jest to pierwsza z czterech piet Michała Anioła. Wykonanie rzeźby zostało zlecone przez francuskiego kardynała De Billheresa, oddelegowanego do Rzymu. Jako że przed przeniesieniem jej w obecne miejsce w XVIII wieku, rzeźba znajdowała się w kaplicy Św. Petronelli, gdzie pochowany został zleceniodawca, przypuszcza się, że oryginalnie miała stanowić część jego nagrobka. Dzieło zostało wykonane z marmuru, który artysta wybrał osobiście, udając się w tym celu do Carrary. Transport bryły do Rzymu trwał 9 miesięcy. To słynne dzieło przedstawia Maryję trzymającą w ramionach zdjętego z krzyża Jezusa. Madonna jest w typie nordyckim, lecz Michał Anioł nadał jej indywidualne rysy. Rzeźba odznacza się wyjątkową harmonią i pięknem, stanowiąc klasyczny przykład renesansowego podejścia do dzieła sztuki. Madonna jest niewzruszona, nie ukazująca specyficznych cech ani uczuć. Rzeźba jest wykończona, co ją odróżnia od pozostałych dzieł Michała Anioła. Postaci nie są proporcjonalne ze względu na trudności jakie wiązałyby się z przedstawieniem dorosłego mężczyzny trzymanego na kolanach kobiety. Kilka dni po wystawieniu rzeźby na widok publiczny Michał Anioł usłyszał że autorstwo dzieła jest przypisywane Christoforo Solari. Pod wpływem złości, na szarfie znajdującej się na piersi Marii, umieścił napis "MICHEL ANGELUS BONAROTUS FLORENT FACIBAT" (Uczynił to Florentczyk, Michał Anioł Buonarroti). Później żałował tej impulsywnej i pod wpływem urażonej dumy podjętej decyzji i przysiągł nigdy więcej nie podpisywać dzieła swych rąk. Tuż przed nią był koronowany Napoleon. Najwierniejszą kopię rzeźby, według której zrekonstruowano twarz, odnaleziono w Polsce, w poznańskim kościele Matki Boskiej Bolesnej.

737. Watykan

Kaplicę Sykstyńską wzniesiono dla Sykstusa IV pomiędzy 1473 a 1481 rokiem i od tego czasu pełni funkcję prywatnej kaplicy Ojca Świętego, w której odbywają się również konklawe kardynałów, mające za cel wybór nowego papieża. Po zakończeniu budowy kaplicy Sykstus ściągnął do niej kilku wybitnych malarzy renesansu, którzy mieli wykonać dekorację ścian. Wnętrze Kaplicy Sykstyńskiej, jednej z najsłynniejszych świątyń zdobi wspaniałe dzieło genialnego mistrza włoskiego renesansu – Michała Anioła. Artysta namalował po jednej stronie sklepienia sceny z Sądy Ostatecznego, a po drugiej obrazy ilustrujące Księgę Rodzaju „Stworzenie Adama”. Prawą stronę obrazu z Adamem wypełnia postać Boga Ojca, który unoszony jest na ramionach aniołów. Skupione oczy Boga skierowane są na postać Adama znajdującego się po lewej stronie fresku. W kierunku młodego pięknie zbudowanego mężczyzny Bóg Ojciec wysuwa rękę. Z jego palców płynie tchnienie życia. Palce obydwu postaci niemal stykają się ze sobą. Księga Rodzaju podkreśla, że Bóg stworzył człowieka na obraz i podobieństwo swoje. Michał Anioł wyeksponował tę myśl. W wyobraźni renesansowego artysty narodził się Adam i Bóg jako pięknie zbudowani mężczyźni. Żadna dłoń nie podkreśla przewagi nad drugą. Stworzenie Adama jest najsławniejszym z fresków namalowanych przez Michała Anioła.

725. Watykan

Kaplica Sykstyńska – papieska kaplica w Pałacu Watykańskim. Budowana w latach 1475-1483 z fundacji papieża Sykstusa IV. Kaplica Sykstyńska od początku była przeznaczona na ważniejsze uroczystości kościelne. Dawniej często odprawiano w niej msze św. Odbywają się tu konklawe, czyli wybory nowego papieża. Specjalny piec wstawiany na czas wyborów ma wyprowadzony ponad dach komin. Kolor wydobywającego dymu informuje zgromadzonych na Placu św. Piotra o wynikach głosowania: czarny - nie udało się jeszcze wybrać nowego papieża, biały - decyzja o wyborze została podjęta. Ściany i sufit Kaplicy zdobią freski. Najstarsze umieszczone są na podłużnych ścianach. Zostały wykonane w latach 1481-1483 przez artystów z Toskanii i Umbrii. Często określane są nazwą "Stara Sykstyna", dla odróżnienia od fresków namalowanych przez Michała Anioła, nazywanych "Nową Sykstyną". Ścianę po lewej stronie zdobi 6 scen z Starego Testamentu, a po prawej umieszczono 6 scen z Nowego Testamentu. Na ścianie na wprost wejścia Michał Anioł namalował fresk "Sąd Ostateczny". Dzieło powstało na zamówienie Pawła III w latach 1535-1541. Kompozycja jest skupiona wokół postaci Chrystusa - sędziego karzącego za grzechy, z Matką Bożą u boku. Wokół zgromadzeni są święci, najczęściej trzymający narzędzia swojej męczeńskiej śmierci. Po prawej stronie ukazany jest św. Piotr z kluczami, poniżej św. Bartłomiej z nożem w ręku i własną skórą (skóra twarzy to autoportret Michała Anioła), na lewo od Bartłomieja - św. Wawrzyniec z rusztem. W górnej części obrazu unoszą się aniołowie trzymający narzędzia Męki Pańskiej. Poniżej centralnej sceny artysta umieścił 11 aniołów bez skrzydeł. Dmą oni w trąby budząc umarłych, którzy, ukazani w dole po stronie lewej, budzą się przy pomocy aniołów, pomagając sobie nawzajem wznoszą się coraz wyżej. Dół po stronie prawej ukazuje scenę strącania do piekieł potępionych przewiezionych na łodzi Charona. Król piekieł to postać z oślimi uszami (Minos), owinięta wężem. Papież Paweł IV zażądał zniszczenia dzieła, uznając je za nieprzyzwoite.

419. Watykan

Bazylika św. Piotra to zbudowana w latach 1506-1626 rzymskokatolicka bazylika na placu św. Piotra w Watykanie. To drugi co do wielkości kościół na świecie i jedno z najważniejszych świętych miejsc chrześcijaństwa. Wedle tradycji bazylika stoi na miejscu ukrzyżowania i pochówku św. Piotra, uznawanego za pierwszego papieża – jego grób leży pod głównym ołtarzem. W bazylice i w jej podziemiach znajdują się także groby innych papieży, w tym Jana Pawła II. Pierwotnie bazylika została zbudowana przez Konstantyna Wielkiego ok. 324 roku jako świątynia memorialna nad grobem świętego Piotra. Na początku XVI wieku, papież Juliusz II, podjął decyzję o zburzeniu grożącej zawaleniem bazyliki z czasów Konstantyna i zbudowaniu w tym miejscu nowej świątyni. Plac Świętego Piotra to plac przed bazyliką św. Piotra w Watykanie, należący do osi łączącej bazylikę i Via della Conciliazione. Został zaprojektowany w 1656 roku przez Berniniego jako prostopadły owal, który od strony zachodniej za pośrednictwem części w kształcie trapezu otwiera się na fasadę bazyliki, od strony wschodniej wychodzi na przebitą w latach 30. XX wieku Via della Conciliazione. Centralne miejsce placu zajmuje egipski obelisk, zdobiący dawniej cyrk Kaliguli. Wedle tradycji był świadkiem męczeńskiej śmierci św. Piotra i innych chrześcijan. Obelisk pochodzi z XIII wieku p.n.e., w Rzymie znalazł się I wieku i początkowo był ustawiony na Cyrku Nerona.